Көппәтерлі тұрғын үйдегі жылыту жүйесі қалай жұмыс істейді

Көпқабатты үйлердің, әсіресе XX ғасырда салынғандарының, ең танымал жылыту жүйесі — бір құбырлы деп аталатын жүйе. Онда бір орталық элемент ерекшеленеді — батареялар тізбектей қосылатын тік құбыр. Әр үйде осындай бірнеше тік құбыр бар, олардың барлығы беру жылу магистраліне параллель схема бойынша қосылады. Жылу тасымалдағыш тік құбырға төменнен (төменгі тарату) немесе жоғарыдан (жоғарғы тарату) беріледі.

Төменгі таратуда жоғарғы қабаттардың бірінде батареялардың бірі көршілес екі жылу магистралін жалғайтын өзіндік бір буын қызметін атқарады. Жылу тасымалдағыш одан көршілес тік құбырға өтіп, сол арқылы бірінші қабатқа дейін төмен түседі, ал ең төменгі батареядан шағын қысқа құбыр арқылы жертөлеге қайта жіберіледі.

Жоғарғы тарату жүйелерінде беру құбыры пәтерлерді айналып өтіп, бірден ең жоғарғы тұрғын немесе техникалық қабатқа жеткізіледі, содан кейін жоғарыдан төмен қарай пәтерлерге таратылады.

Бұл — ғимаратты жылумен жабдықтаудың ең үнемді нұсқасы. Екінші («кері») құбыр болмағандықтан, бүкіл жүйені монтаждау оңайырақ әрі арзанырақ. Дегенмен үйдің жылыту жүйесі бір құбырлы болса, оның кемшіліктері аз емес.

Ғимараттың барлық тік құбырларының кірісіндегі гидравликалық көрсеткіштері шамамен бірдей. Бірақ жылу тасымалдағыштың ағу бағыты бойынша ең соңғы қабаттардағы батареялар алғашқыларына қарағанда салқынырақ болуы мүмкін. Төменгі тарату жүйелерінде құбырлардағы жылу тасымалдағыштың жылдамдығы жеткілікті жоғары болуы үшін қосымша қоректендіру сорғыларын орнату қажет. Жоғарғы таратуда төменгі қабаттарға кеңірек (секциялары көбірек) радиаторлар орнату керек.

Төменгі таратуы бар жүйелердің басты кемшілігі — ауа тығынының пайда болу қаупі: ол желіні кез келген нүктеде толығымен бітеп, жылу тасымалдағышты беру бағыты бойынша одан әрі орналасқан барлық пәтерді суық қалдырады. 

Сонымен қатар әрбір жеке үй шаруашылығына берілетін жылуды дербес есепке алу едәуір қиын, өйткені бір пәтердегі тік құбырлар саны үшке, тіпті беске дейін жетеді. Жылу есептегішті олардың әрқайсысына монтаждауға тура келеді.

Заманауи жаңа құрылыстарда көбіне меншікті шағын қазандығы бар заманауи жылыту схемасы қолданылады. Бұл жағдайда жылыту жүйесінің жобасы екі құбырлы болады. Мұндай схема жылу орталықтандырылған түрде берілгенде де пайдаланылады.

Екі құбырлы жүйелердің басты ерекшелігі — кері магистраль қызметін атқаратын екінші контурдың болуы: ол барлық радиатордан өткен суыған суды жинап, қазанға қайта тасымалдайды. Бұл схемада беру құбыржолы мен кері құбыржол бөлек болғандықтан, жылу тасымалдағыштың кірістегі және шығыстағы температурасы шамамен бірдей болады, бұл — осы нұсқаның артықшылығы. Кемшілігі — монтаждаудың едәуір көп еңбекті қажет етуі, алайда мұндай схемада пәтерде тек бір тік құбыр болуы мүмкін екені бұл кемшілікті біршама өтейді.

Сұрақтарыңыз туындады ма?